Bonen Doppen

Bonen Doppen

November 2016

Communicatie lijkt op snert

Beoefen je als communicatieadviseur een vak? “Nee“, zeggen sommigen. “Met een beetje gevoel voor communicatie of gewoon met je boerenverstand kom je al een heel eind.“
“Ja“, zeggen anderen volmondig, want “je moet kennis hebben van communicatiemethodieken en -vaardigheden beheersen om het beroep uit te oefenen. Daarmee is het echt een vak.”

In ons vakgebied stapelen ontwikkelingen zich op. Enkele toonaangevende communicatiegoeroes maken zich al enige jaren ongerust over de aansluiting van het reguliere communicatieonderwijs op de ontwikkelingen in ons vak. In discussies van de afgelopen jaren komt dezelfde vraag steeds terug. Beoefen je als communicatieadviseur een vak?
Ze willen met zoveel mogelijk partijen binnen het communicatievakgebied, professionals uit de praktijk en (hoger en wo) -onderwijs een keuze maken uit het aanbod van communicatie(vak)onderwijs, met als doel de kwaliteit van dat onderwijs te verbeteren. Hiermee willen ze betere aansluiting krijgen tussen het aanbod van opleidingen en behoeften in de maatschappij. Want die is ver te zoeken, menen de goeroes.

Maar hoe zit het eigenlijk binnen ons vakgebied. Iedereen noemt zich al heel snel ‘communicatieadviseur’ maar als je doorvraagt wat of wie ze adviseren, komt het er al gauw op neer dat niets geadviseerd wordt maar dat het binnen de organisatie goed klinkt als je je adviseur kunt noemen. Ben je dan de hele dag 24/7 aan het adviseren? Doe je dan niets anders meer? Wel nee, het communicatievak is vooral een ‘doen’ vak.

Wat vertel jij als je gevraagd wordt wat je doet. Bij ‘communicatieadviseur’ zie ik de hoofden meestal wel knikken, maar ik weet zeker dat velen geen idee hebben wat je er (echt) mee bedoelt. Goed en bondig aan een ander kunnen uitleggen wat je doet, valt niet altijd mee. Wat is dat toch? Termen als ‘interne en externe communicatie’ en ‘positionering en profilering’ volgen al snel. Maar dat zijn eigenlijk meer je verantwoordelijkheden, je taken. ‘Het realiseren van de organisatiedoelstellingen’ is ook een veelgehoorde uitleg. Klopt helemaal, maar dat zou iedereen in een organisatie toch moeten doen? Het zou volgens mij heel wat voordelen brengen als communicatieadviseurs in één zin – begrijpelijk én inzichtelijk – konden uitleggen wat ze doen.

Ons werk is zo veelomvattend, breed en gevarieerd dat het natuurlijk ook lastig in een oneliner is te vatten. Vooral omdat het vakgebied ook nog eens zoveel specialismen kent: corporate, marketing, pr, intern, extern, public affairs, mediarelaties, woordvoering, issuemanagement en dan heb ik het nog niet eens over de nieuwere takken van sport: faciliteren, het begeleiden van dialogen, de ‘regie hebben over communicatie’ en digitale communicatie.

Wat is de definitie van een communicatieprofessional?
Ok, dan geen communicatieadviseur maar communicatieprofessional. Maar wanneer ben je een communicatieprofessional? Er is nooit een definitie gemaakt, en dat is ook niet mogelijk. Communicatie is een containerbegrip en als je daarin een professional wilt zijn, zie je alleen maar tegenstellingen. Het zou anders zijn als er vaste titels zijn, zoals voorlichter, tekstschrijver etc..

Ik liep hier tegen aan toen ik in mijn netwerk eens de vraag ‘hoe veel werken er eigenlijk in het communicatievak’ poneerde. Voor een marktonderzoek had ik die gegevens nodig.
Exacte gegevens zijn nergens te vinden. Dat is tegelijkertijd het dilemma. Ik hoorde schattingen uiteenlopend van 50.000 tot 100.000. Er heeft eens een getal van 150.000 in de markt gezweefd.

De vraag is ook hier waar je de grenzen legt. Iemand die bij een gemeente berichtjes plaatst op een website, adressen bijhoudt van raadsleden enz. is dat ook een communicatieprofessional? Vaak worden deze mensen communicatiemedewerker genoemd. Soms groeien managementassistenten uit tot een senior communicatieadviseur maar doen nagenoeg hetzelfde werk. Om onderscheid te maken noemen velen zich strategisch communicatieadviseur. Kortom, ook hier eigenlijk een chaos en veel ongewisheid. Geen duidelijke afkadering. Het is een vrij beroep. Iedereen kan zich communicatieadviseur, voorlichter of freelance communicatieschrijver noemen. Dat is de makke van ons vak.

Of dit uitmaakt voor de praktijk?
Geen zier volgens mij. Het enige waar nu naar gekeken wordt, is, of er een HBO- of WO-opleiding is gevolgd. Het HBO staat al slecht in aanzien: HBO-communicatie met allemaal aanvullende pretvakken zoals copywriting, marketing cases, social media cases; deze mensen komen nu op ondefinieerbare plekken terecht. HBO schermt met de opmerking dat het een brede opleiding is, dus van alles maar een beetje. De kansen van de communicatiestudenten op de arbeidsmarkt zijn zeer klein, ook omdat zij niet de kans krijgen om praktijkervaring op te doen.

Ook bij het wetenschappelijk onderwijs worstelen ze bij gebrek aan een fundament met de vraag: wat is communicatie? Dus de opleidingen zoeken allen naar een meest geschikt antwoord voor de eigen opleiding. Hierdoor is een tweedeling ontstaan tussen communicatie en gedrag (Twente) en communicatie en taal (RUG) en zo ook weer combi’s met IT zoals bij de universiteit van Tilburg.

Onlangs hoorde ik een leuke benaming: “ ik noem mijzelf graag beeldvormingsmanager”. Dat levert in ieder geval interessante gesprekken op. Communiceren doet immers iedereen, bewust bezig zijn met beeldvorming en betekenisgeving is een ander verhaal.

Logeion, onze beroepsvereniging, kwam enige jaren geleden met beroepsprofielen. De beroepsprofielen zijn echter vaag en veelal niet realistisch. Ook omdat de ’titels’ in de praktijk niet overeenkomen met het dagelijks werk. Intussen spreken sommigen binnen het communicatievak over ’rollen’. Communicatie niet meer onder verdelen in modaliteiten, maar in onderbouwde rollen. Welke competenties voor die rollen nodig zijn, kan worden aangetoond, zo ook weer getest.

Centrale vraag is: welke ontwikkelingen vinden momenteel plaats en wat betekent dat voor de toekomst van de afdeling Communicatie, voor de communicatieprofessional en voor de communicatieopleidingen? Wat is de toegevoegde waarde van communicatie. Blijft communicatie een belangrijke rol op corporate niveau spelen? Kan communicatie ín de organisatie van grote waarde zijn? Blijft het ‘managen’ van de reputatie een belangrijke taak? Zou communicatie een centrale rol moeten pakken in het aanjagen van veranderingen?

Organisaties van morgen hebben nieuwe wensen en stellen andere eisen aan een communicatieprofessional. We leven in een snelle complexe onoverzichtelijke globaliserende wereld zonder centraal gedeeld referentiepunt en met weinig orkestrerende capaciteiten en wij zijn met z’n allen onderdeel van dat vraagstuk. Ik denk dat we de komende 10 jaar de mensen die echt iets te melden hebben, heel hard nodig hebben in de tijden die er, denk ik, aan komen. Mensen die op basis van een vaardigheid, kennis, wijsheid en inzicht er toe doen.

Bonen Doppen

Bonen Doppen is een onregelmatig verschijnende column over ontwikkelingen in het communicatievak. In Bonen Doppen beschrijf ik de marketing-, communicatie- en reclamebewegingen in Noord-Nederland en is een onafhankelijke, signalerende en af en toe genadeloze column.

Je ontvangt Bonen Doppen omdat je een relatie van Jan Boon bent of ingeschreven staat voor nieuwsbrieven van Jan Boon Communicatie.

Over Bonen Doppen
Bonen Doppen wil zo veel zeggen als dat een ieder voor zijn belangen moet zorgen, je zaken zelf beredderen. Je doet geen beroep op hulp van anderen; je benoemt en lost je eigen problemen zelf op.

Bonen Doppen is evenals Bonen Weken en Bonen in de pot een uitgave van Jan Boon Communicatie. De primaire activiteiten van Jan Boon Communicatie richten zich op het samenbrengen en coachen van mensen en organisaties op het gebied van communicatie. Dit betekent het ondersteunen in het ontwikkelen van ambities. Hierbij focus ik me op oplossings- en ontwikkelingsgericht coachen. Soms ben ik gids, maar meestal reisgenoot, samen zoekend naar wegen om tot oplossingen te komen.
Meer informatie over Bonen Doppen vind je op http://www.bonendoppen.nl en op Twitter: @Bonendoppen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s